Małżeństwo poprzedzały, tak jak w Grecji, zaręczyny – sponsalia. Była tu jednak zasadnicza różnica, która potwierdza istnienie większej swobody kobiet w Rzymie. W Grecji – w imieniu dziewczyny wyrażał zgodę na małżeństwo i dawał przyrzeczenie – ojciec lub opiekun, a w Rzymie – młodzi sami składali sobie przyrzeczenie. Sponsus- narzeczony wręczał przyszłej żonie monetę jako symbol zawartego przez rodziców kontraktu, albo żelazny lub złoty pierścień, który narzeczona nosiła na serdecznym palcu lewej ręki. Formalności zaręczynowe odbywały się w godzinach rannych. Wieczorem urządzano przyjęcie dla przyjaciół obu rodzin, którzy obdarowywali narzeczoną upominkami. Zerwanie kontraktu zawartego przez rodziców, pociągało za sobą konsekwencje tj. ukaranie grzywną strony, która winna była zerwania umowy. W czasach cesarstwa, ażeby nadać większą moc prawną umowie między rodzicami, spisywano kontrakty ślubne.
Ceremonia zaślubin
Obrzędy weselne w Rzymie związane były z kultem bóstw opiekujących się ziemią i jej płodami, przywiązywano wielką wagę do daty ślubu. Wybierano dni i okresy, które wg wierzeń lokalnych uchodziły za szczęśliwe. Za najpomyślniejszy okres uważano drugą połowę czerwca, czyli okres żniw, kiedy bóstwa rolne okazują ludziom życzliwość
Najbardziej uroczystą formą zawierania ślubu było confarreatio. Z tym ślubem obrzędy i uroczystości odbywały się wg ustalonego wzoru. Obrzędy zaczynały się w wigilię wielkiego dnia. W przeddzień ślubu narzeczona składała w ofierze swoje zabawki z lat dziecinnych i noszone dotychczas suknie (podobnie jak w Grecji). W dniu uroczystości weselnych panna młoda musiała założyć białą togę, pozbawioną wszelkich ozdób, oraz prostą tunikę. Toga była przepasana paskiem, wiązanym w specjalny węzeł tzw. Herkulesa (jego rozplątanie należało do przyszłego małżonka). Na głowie miała krótki, czerwono-złoty lub szafranowy welon. Osłaniał on częściowo fryzurę i policzki oraz opadał na ramiona. Strój ślubny uzupełniało specjalne uczesanie :tzw. fryzura sex crines- sześć splotów. Po czym sploty układano, przeplatano wstążkami i nakładano na nie wieniec z kwiatów. Strój pana młodego nie różnił się od codziennego. Dla Rzymianina toga była dostatecznie zaszczytnym i uroczystym ubraniem. Ślub i wesele rozpoczynały wróżby – auspicia. Potem składano ofiary, nie jak w Grecji bóstwom domowym i rodzinnym, lecz bóstwom ziemi i płodności – Cererze i bogini Ziemi Tellus. Podczas uroczystości szczególną rolę pełniła ,,starościna” – pronuba (w Grecji matka panny młodej). Kobieta, którą wybierano na pronubę musiała cieszyć się szacunkiem, dobrą opinią i musiała być wierna przez całe życie jednemu mężczyźnie. Niekiedy młodzi zasiadali na ustawionych obok siebie krzesłach okrytych skórą zwierzęcia ofiarnego. Po obrzędach religijnych odbywała się uczta weselna w domu rodziców panny młodej, a w czasach późniejszych w domu samych nowożeńców.
Po uczcie następowała II część uroczystości – przyprowadzanie panny młodej do domu jej męża. Pronuba zabierała ja z objęć matki i oddawała mężowi. Pochód otwierał chłopiec ,,szczęśliwy” (tzn. nie sierota), który niósł pochodnię z gałęzi głogu. Jasne światło stanowiło dobry znak, słabe, zasnute dymem – uchodziło za złą wróżbę. Za nim szła panna młoda, którą prowadzili dwaj chłopcy (również ,,szczęśliwi”). Za nimi niesiono: kądziel i wrzeciono. Dalej szła rodzina, przyjaciele, nieznajomi. W drodze obrzucano uczestników orzechami. U progu domu pannę młodą witał jej przyszły mąż, a ona odpowiadała : Ubi tu Caius, ibi ego Caia – gdzie ty Gajusz, tam ja Gaja. Następnie panna młoda ozdabiała wstążkami i namaszczała tłuszczem wieprza (zwierzęcia poświęconego Cererze) lub wilka (poświęcony Marsowi) drzwi domu. Czynności te miały zjednać życzliwość bóstw opiekuńczych oraz były wyrazem objęcia przez nią obowiązków gospodyni domu. Wreszcie pronuba wprowadzała pannę młodą do atrium, gdzie stało łoże małżeńskie. Następnego dnia odbywały się ,,poprawiny” w domu nowożeńców, a pani młoda składała ofiary przy ołtarzu domowym.
www.sciaga.pl/tekst/45207-46-malzenstwo_kobieta_i_rodzina_w_starozytnym_rzymie
katalog.onet.pl/9802,starozytny-rzym,k.html
www.starozytny-rzym.info/zycie-htmlcodzienne.
